czwartek, 24 lutego 2011

Lavazza Espress Yourself a surrealizm, cz. II

praca autora kalendarza Lavazzy z 2005
Zakupienie tej kawy nobilituje konsumenta – Lavazza. Italy’s favourite coffee – skoro jest kawą nr 1. we Włoszech, a Włosi znani są ze swej wybredności, to z pewnością sprawdzi się i na polskim gruncie. Na odwołanie do luksusu mają również wpływ dodatki do kobiecych strojów oraz biżuteria – kolczyki, skrzydlate bransoletki, pióropusz w formie pawiego ogona. Filiżanka jest tutaj wykorzystywana niczym hitchcockowski MacGuffin – jest przedmiotem zupełnie nie związanym z tematem (bo jaka jest zależność między cyrkowym przedstawieniem a kawą?), jednak przez to, że widnieje na fotografii, wydaje się być istotnym elementem „rozwoju akcji”. Jej zestawienie z taką scenerią jest na tyle absurdalne, że paradoksalnie, przyjmowane jako naturalne. 



kolejna praca Erwina Olafa
Takimi prawami rządzi się przecież sztuka – nie zadajemy sobie pytania, co filiżanka robi w paszczy tygrysa, czy czym jest ta filiżanka, skoro dzięki niej lewitująca kobieta utrzymuje równowagę? Zabawa polega na odnalezieniu/dostrzeżeniu tego przedmiotu, a nie na wytłumaczeniu jego zastosowania. Istotne jest całościowe wrażenie, jakie zdjęcie/reklama na nas wywiera – tak jak w przypadku dzieł S. Dali, nie liczą się środki, a efekt końcowy. Konwulsyjne piękno – termin stworzony przez André Bretona – w obszarze sztuki, stanowi pomost między surrealistyczną koncepcją piękna a techniką fotografii. 

Erwin Olaf, Di (z cyklu Royal Blood)
Ta ostatnia poprzez operowanie kadrem nadaje zwykłym przedmiotom status symboli oraz odwołuje się do „ukrytego erotyzmu” postaci, unieruchamia przedmioty w kadrze („znieruchomiała eksplozyjność”) oraz pozwala rozpatrywać je w kategorii cudowności, której przejawy widoczne są w różnych elementach rzeczywistości („magia okolicznościowa”). Swego rodzaju świadectwa codzienności - filiżanki, łyżeczki – doskonale wpisują się w surrealistyczną koncepcję produkowanych masowo przedmiotów gotowych (opartych na readymades Duchampa), które wyrwane z właściwego im kontekstu okazują się czymś niezwykłym i godnym uwagi. Są pretekstem do eksploracji podświadomości i spełniają tym samym funkcję zbliżoną do marzenia sennego, którego punktem wyjścia jest przypadek obiektywny

Erwin Olaf, Chessmen XXIV
W Śnie spowodowanym lotem pszczoły wokół owocu granatu, na sekundę przed przebudzeniem takim gotowym przedmiotem, będzie karabin. Podobnie jak filiżanka w November-December, nie jest on w centrum uwagi. Bardziej skupiamy uwagę na napastnikach lub kobiecym akcie. Olafowi udało się połączyć drapieżność tygrysa z kobiecą wrażliwością i erotyzmem – cała sesja zdjęciowa jest apoteozą kobiecego piękna, górującego nad mężczyznami. Męskie postacie ukazane są groteskowo – zniewolone w sposób dosłowny (January-February) lub ubezwłasnowolnione (March-April, September-October) – w dziwacznym stroju stanowią jedynie dodatek kompozycyjny. 

Erwin Olaf, Sisi (z cyklu Royal Blood)
Nigdy nie grają głównej roli a ich wygląd kontrastuje z dostojnością modelek. Tygrysy są antropomorfizacją męskości, która zostaje ujarzmiona (November-December) – jedno skinienie ręką a drapieżnik, grzecznie siedzący na cyrkowym podeście, otwiera paszczę. W dziele S. Dali tygrysy nie są takie posłuszne – wytłumaczeniem może być fakt, że kobieta jest pogrążona we śnie (jej czujność również zostaje uśpiona). Kobiece postacie u słynnego fotografika emanują erotyzmem, ukrytym pod skąpymi strojami, kreowanymi na modłę szykownej bielizny. 

Erwin Olaf, Maria Antonina (z cyklu Royal Blood)
Gala uwodzi nagością swego ciała, naturalnością swoich kształtów i przyjętej pozy – takie ujęcie nie zahacza jednak w żaden sposób o pornografię. Georges Bataille pisał, że nagość przybliża nas do odrażającego centrum erotyzmu[1], do miejsca, w którym boleśnie odczuwamy naszą tłumioną zwierzęcość. Przerażenie nią jest fundamentem naszego człowieczeństwa. Prezentacja nagiego ciała wystawia odbiorcę na próbę. Albo zwierzęcość weźmie górę i odbiorca „wejdzie w obraz”, dokona aktu złej wiary, przyjmując realne istnienie świata przedstawionego, albo, co potwierdzi jego człowieczeństwo, podejmie grę, nad którą będzie w stanie zapanować i potwierdzi tym samym swoją zdolność transgresji. 

Inaczej do tego tematu podchodzi autorka Poetyki reklamy, dla której posługiwanie się erotyką jest naturalną koleją rzeczy: Reklama (może nieświadomie) dokonuje zmiany myślenia o erotyce i zmiany miejsca, jakie zajmuje erotyzm we współczesnej kulturze. Za jej pomocą erotyka niejako bez przeszkód wkracza do współczesnego życia publicznego. Omijając cenzurę, staje się elementem obecnym w telewizji, radiu, czasopismach i na ulicach miast. Erotyką reklamuje się niemal wszystko. W reklamie nie ma nakazów i zasad związanych z przynależnością erotyki do określonych form przekazów czy typów reklamowanych produktów. Możność łączenia erotyki z każdym przedmiotem czyni ją stałym epitetem, elementem reklamowości.[2] Bezpośrednim motywem łączącym zdjęcia kampanii reklamowej Lavazzy i analizowanego już wcześniej obrazu jest granat i jego graficzna reinterpretacja. Na arenie cyrkowej pojawiają się jego liczne nasiona w postaci czerwonych balonów w kształcie serca (serce jako cień rzucany przez owoc w Śnie …).  W tym wypadku można go interpretować jako metaforę zmysłowej namiętności, zniewolenia mężczyzny, uwiedzenia go. Przestrzeń kadru zostaje zakomponowana w podobny sposób – staje się urzeczywistnieniem sennej mrzonki, wariacją na temat marzenia sennego.

Czytaj część pierwszą: Lavazza Espress Yourself a surrealizm, cz. I

[1] G. Bataille, Historia erotyzmu, przekł. I. Kania, Kraków 1992, s. 127. Cyt. za: A. Pilichowski - Ragno, Fotografowanie ciała [w:] Metamorfozy ciała, s. 142.
[2] E. Szczęsna, Poetyka reklamy, PWN, Warszawa 2001, s. 203.

4 komentarze:

  1. Fiгst оf аll I ωant to sаy
    fantaѕtic blog! I had а quick question that I'd like to ask if you do not mind. I was curious to know how you center yourself and clear your mind prior to writing. I've had trouble clearing my mind in getting my thoughts out.

    I do take pleasure in writing but it just seems like the fiгѕt 10
    tο 15 mіnutes tеnd to be wasteԁ јust trying to figure out hoω tο begin.
    Any recommendatiоns οr tiρs? Cheeгs!


    Here is my sitе ... payday loans online no faxing
    Here is my blog post Pay Day Loans

    OdpowiedzUsuń
  2. Wonderful work! Thаt is the kіnd of info that are ѕupposed to be
    sharеd across the web. Disgrace on Google for not positіoning this articlе
    highеr! Come on over and seek advіce frοm my wеb sitе .
    Thanks =)

    My sіte long term loans no guarantor

    OdpowiedzUsuń
  3. Infоrmative аrticlе, just ωhаt I wanted to find.


    Сheсκ οut my pаge .

    .. fast cash no credit checks

    OdpowiedzUsuń
  4. Trulу whеn sοmeone doesn't be aware of after that its up to other visitors that they will assist, so here it occurs.

    Feel free to visit my weblog best unsecured loan

    OdpowiedzUsuń